เงินได้พึงประเมิน คืออะไร?
เงินได้พึงประเมิน คือ รายได้ทุกประเภทที่กฎหมายกำหนดให้ต้องนำมาคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภายใต้มาตรา 40 แห่งประมวลรัษฎากร โดยแบ่งออกเป็น 8 ประเภทหลัก ซึ่งแต่ละประเภทมีอัตราการหักค่าใช้จ่ายที่แตกต่างกัน
ประเภทเงินได้มาตรา 40 ทั้ง 8 ประเภท
มาตรา 40(1) — เงินเดือน ค่าจ้าง
ได้แก่ เงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง โบนัส ค่าเช่าบ้านที่นายจ้างออกให้ สำหรับพนักงานประจำ ที่มีนายจ้าง
- หักค่าใช้จ่าย: 50% แต่สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท
- ยื่นแบบ: ภ.ง.ด.91 (กรณีมีเงินได้ประเภทนี้เพียงอย่างเดียว)
มาตรา 40(2) — ค่าจ้างทำของ ค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า
ได้แก่ ค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า ค่าเบี้ยประชุม ค่าคอมมิชชัน สำหรับฟรีแลนซ์ และผู้รับจ้างที่ไม่ใช่พนักงานประจำ
- หักค่าใช้จ่าย: 50% แต่สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท
- ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: 3%
มาตรา 40(3) — ค่าลิขสิทธิ์ ค่าสิทธิ
ได้แก่ ค่าลิขสิทธิ์ ค่าสิทธิบัตร ค่า Goodwill เช่น นักเขียน นักแต่งเพลง ที่ได้รับค่าลิขสิทธิ์
- หักค่าใช้จ่าย: 50% แต่สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท
มาตรา 40(4) — ดอกเบี้ย เงินปันผล
ได้แก่ ดอกเบี้ยเงินฝาก เงินปันผลหุ้น กำไรจากกองทุนรวม
- หักค่าใช้จ่าย: ไม่ได้ (หักค่าใช้จ่ายเป็น 0%)
- ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: 15% สำหรับดอกเบี้ย, 10% สำหรับเงินปันผล
มาตรา 40(5) — ค่าเช่าทรัพย์สิน
ได้แก่ ค่าเช่าบ้าน ที่ดิน รถยนต์ หรือทรัพย์สินอื่นๆ
- หักค่าใช้จ่าย: 30% (สำหรับบ้าน/ที่ดิน)
- ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: 5%
มาตรา 40(6) — วิชาชีพอิสระ
ได้แก่ วิชาชีพแพทย์ ทนาย วิศวกร สถาปนิก นักบัญชี ที่ประกอบอาชีพอิสระ
- หักค่าใช้จ่าย: 60% (แพทย์), 30% (วิชาชีพอื่น)
มาตรา 40(7) — รับเหมาก่อสร้าง
ได้แก่ ผู้รับเหมาก่อสร้าง ที่จัดหาวัสดุและแรงงานเอง
- หักค่าใช้จ่าย: 60%
มาตรา 40(8) — เงินได้อื่นๆ
ได้แก่ รายได้จากการขายสินค้า ธุรกิจทั่วไป ขายของออนไลน์ รายได้เสริมต่างๆ
- หักค่าใช้จ่าย: แบบเหมา (แล้วแต่ประเภท) หรือหักตามจริง
ตารางสรุปเปรียบเทียบ
| ประเภท | ตัวอย่างรายได้ | หักค่าใช้จ่าย | ภาษีหัก ณ ที่จ่าย |
|---|---|---|---|
| 40(1) | เงินเดือน, โบนัส | 50% (สูงสุด 100,000 บ.) | ตามอัตราก้าวหน้า |
| 40(2) | ค่านายหน้า, ค่าคอม | 50% (สูงสุด 100,000 บ.) | 3% |
| 40(3) | ค่าลิขสิทธิ์ | 50% (สูงสุด 100,000 บ.) | 3% |
| 40(4) | ดอกเบี้ย, เงินปันผล | 0% | 15% / 10% |
| 40(5) | ค่าเช่าบ้าน, ที่ดิน | 30% | 5% |
| 40(6) | แพทย์, ทนาย, วิศวกร | 60% / 30% | 3% |
| 40(7) | รับเหมาก่อสร้าง | 60% | 3% |
| 40(8) | ขายของ, ธุรกิจ | แล้วแต่ประเภท | 1-3% |